افزايش سرسام آور مصرف مواد مخدر در جهان و قاچاق روز افزون اين مواد پيامدهاي وحشتناکي ايجاد کرده است که مستقيما نسل جوان و بشريت را تهديد مي‌کند. گسترش شبکه قاچاق بين‌المللي و دام اعتياد ، ميليون‌ها نفر جوان را به فساد و کام مرگ مي‌کشاند و سوداگران مرگ را به ثروت و قدرت مي‌رساند. اعتياد يک مسئله بزرگ بهداشتي و بلايي اجتماعي و داراي جنبه‌هاي متعدد اقتصادي، سياسي ، فرهنگي ، رواني ، اخلاقي و حقوقي است. از اين رو آگاهي خانواده‌ها درباره سرانجام نکبت‌بار اعتياد در پيشگيري و مهار آن کمکي موثر به ‌شمار مي‌آيد. امروزه در ايران مراکزي تحت عنوان بازتواني يا ترک اعتياد تأسيس شده تا عزيزاني که دچار اين بيماري هستند، تحت درمان قرار گيرند. بيماران معتاد اگر اراده قوي داشته باشند و واقعا بخواهند سالم زندگي کنند بدون درد و اضطراب و نگراني، ترک کرده و مانند بقيه به زندگي زيباي خود ادامه خواهند داد، هر چند هم مشکلات عديده اي داشته باشند، زيرا باعث مي شود سالم فکر کنند و به ياري خداوند، به روزهاي بهتري هم برسند، با يکي از اين افراد که دوباره متولد شده و يک مرکز ترک اعتياد تأسيس کرده است، گفتگويي کوتاه داشته و در مورد اينکه اعتياد چيست و نحوه ترک آن به چه صورتهايي امکان پذير است، را شرح داده است:

لطفا خودتان را معرفي کنيد و بگوييد چه زماني به اين بيماري دچار بوده و چند وقت است که متولد شده ايد؟

احسان قنبرپور هستم، تقريبا 15 سال به بيماري خانمان سوز اعتياد دچار شدم و حدود 5 سال است که با ترك آن دوباره متولد شده ام.

اعتياد چگونه شروع مي‌شود؟

 اعتياد با وابستگي جسماني و رواني همراه است. بعضي از داروها ممکن است با ايجاد وابستگي رواني در بيمار موجب افزايش مصرف شوند و اعتياد بدهند. فرد معتاد با دريافت مواد اعتيادآور سرخوش و راضي مي‌شود و با توقف مصرف دارو دچار خماري و اختلال شديد جسماني مي‌گردد. مواد اعتيادآور باعث به وجود آمدن تحمل هم مي‌شوند. به همين دليل است که فرد معتاد براي پيدا کردن مواد که در ابتدا با مقدار کم شروع مي‌شود مصرف خود را زياد مي‌کند.

اين وابستگي از چه راه‌هايي به وجود مي‌آيد؟

وابستگي افراد به مصرف هميشگي مواد و همچنين به دليل اينکه غير مجاز شناخته مي‌شود و در محيط اطراف يک امر ناپسنديده جلوه داده شده، افراد ناآگاه زيادي را به سمت خودش جلب مي‌کند. دلايل زيادي است که فردمي‌تواند به اعتياد روي آورد مثل: زياده خواهي، گرفتن انگيزه‌هاي احساسي، ارضاء هوسها، احساس يکنواختي، بيکار بودن، نبود امکانات و نداشتن موقعيت مالي و اقتصادي و شايد هم رفاه زياد از جمله عواملي است که گاهي خواسته يا ناخواسته ما راهمان را گم مي‌کنيم.

ويژگي ها و يا رفتارهاي يک معتاد چيست؟

 فرد معتاد کسي است که از خود و يا از محيط خود و يا هر دو احساس ناخشنودي، نارضايتي و ناراحتي مي‌کند و در اين حالت ناچار از مصاحبت و موانست با افرادي که برخلاف او دنيا را محل مناسبي براي زندگي کردن مي‌دانند و بدون اطلاع به مسائل و مشکلات آن، طوري خود را با شرايط زندگي وفق داده‌اند ادامه مي‌دهند. با اين فکر و توهمات از وضعيتي که دارند لذت مي‌برند و همه چيز را به مواد و وجود آن مي‌داننند، معمولا از احساس ناامني ، احساس بي کفايتي ، احساس تنهايي ، نفرت ، نوسانهاي افسردگي ، اضطراب شديد بگونه‌اي رنج مي‌برند. به هر حال اعتياد يک پديده مخرب اجتماعي است زيرا اثرات نامطلوب و عواقب وخيم آنها تنها دامنگير شخص معتاد نمي‌شود بلکه همه افراد را که بگونه‌اي با آنان وابستگي و ارتباط نزديک دارند فرا مي‌گيرد مخصوصا که فرد معتاد مسئول اداره يک خانواده هم مي‌باشد.

آيا اعتياد يک بيماريست؟

 متأسفانه بسياري از افراد جامعه ، اعتياد به مواد مخدر را معادل جرم دانسته و فرد معتاد را مجرم مي‌دانند. اين مسئله که در افراد معتاد به مواد مخدر ميزان جرم و جنايت بيشتر از افراد عادي جامعه است شکي وجود ندارد؛ اما هر فرد معتادي مجرم نيست و بسياري از موارد جرم در افراد معتاد مستقيماً در ارتباط با مشکل تهيه مواد مخدر و نياز بدني و رواني آن بوده است. در واقع فردي که مصرف مواد مخدر نيازش را برطرف مي‌کند ؛ يک بيمار رواني محسوب مي‌شود.

مواد مخدر چه اثراتي را به وجود مي‌آورد؟

مصرف مواد مخدر و ديگر ترکيبات اعتيادآور بيشتر در بخش اصلي او يعني اعصاب تأثير ميگذارد و در نتيجه بر روي حالات جسماني- رواني فرد اثر مي‌گذارد و شخص مواجه با تجاربي در تداوم از اهميتي خاص برخوردار خواهد بود. و مهمترين اين تغييرات، تسکين موقت آلام روحي مثل اضطراب ، افسردگي و بي‌قراري و آرامش موقت دردهاي جسماني و احساس رضايت و آرامش دروني موقت و ... چون اغلب معتادين قبل از اينکه به اعتياد روي آورند با مشکلاتي متعدد مانند اضطراب ، افسردگي ، بي قراري و تضادهاي گوناگون مواجه بوده‌اند بنابراين مصرف اوليه مواد مخدر ممکن است در کوتاه مدت باعث آرامش ناراحتيهاي فوق شود.

مواد مخدر به چند دسته تقسيم مي‌شود؟

 انواع مواد مخدر :1- سستي زا 2- توهم زا 3- توان افزا مواد سستى ‏زا :موادى هستند که مصرف آن بر روى اعصاب مصرف‏ کننده اثر گذاشته و در نتيجه فعاليت فکرى و بدنى او را سست مي‌کنند. مواد توهم ‏زا: با مصرف اين مواد فرد دچار توهمات حسى و بصرى مي‌‏شود که از گياهاني چون: شاهدانه،حشيش، بنگ، ماري‏جوانا، گراس، چرس و ... مي‌باشد. مواد توان زا: که شامل، کراتم، کوکائين، ناس و آمفتامين.

ترک ناگهاني و يا کاهش مصرف مواد مخدر چه اثراتي را به دنبال مي‌آورد؟

ترک ناگهاني و يا کاهش مصرف مواد مخدر پس از ايجاد وابستگي بدني نسبت به دارو باعث اختلالاتي مي‌شود مثل بي‌قراري ، اضطراب ، خستگي زياد ، گيجي ، حالات تهوع ، استفراغ و اسهال نداشتن تمرکز شديد و پاشيدگي افکار. فرد معتاد با حالات روبرو مواجه مي‌شود و بنابراين تنها راه فرار از آن را استفاده دوباره دارو مي‌داند. وابستگي فرد معتاد نسبت به ماده مخدر صرفا بدني نيست و جنبه‌هاي وابستگي رواني آن به دارو در رابطه با مشکلات شخصيتي او در جريان ادامه اعتياد از اهميت اوليه برخوردار است. در ضمن ترک اعتياد يا کاهش آن 97درد اعصاب و روان و 3درصد درد عضلاني بدني ايجاد مي‌کند.

فرد معتاد چگونه به سرخوشي کاذب مي‌رسد؟

با بالارفتن مقدار مواد به جسم از يك حد معين ، ايجاد نشئگي(سرخوشي کاذب) مي كند و به همين ترتيب پائين آمدن از يك حد معين آن هم ايجاد خماري مي كند !! 

چه افرادي مستعد اعتياد به مواد مخدر هستند؟

کساني که وابستگي جسمي‌و رواني پيدا مي‌کنند يا از نظر ژنتيکي مستعد اعتياد به مواد مخدر هستند 90 سال تجربه نشان داده است که فرد معتاد از زمان تولد اين انگيزه با او همراه بوده است، حال يا يکي از افراد خانواده اش مبتلا بوده يا اينکهخود به دنبال آن مي‌رود. افرادي که شخصيت هاي خودشيفته، افسرده، پرخاشگر و ضد اجتماعي دارند، مستعد اعتياد به مواد مخدر هستند؛ زيرا مصرف مواد مخدر نيازهاي رواني او را کاملاً برطرف مي‌کند. فرد با استفاده از مواد مخدر در مرتبه اول احساس سرخوشي مي‌کند به گونه اي که احساس مي‌کند نيازهاي رواني او را برطرف نموده است .

به نظر شما درمان هاي رواني چيست و اصول آن بر چه پايه اي استوار است؟

بيماري اعتياد علاوه بر اين که از نظر جسمي‌، فرد را ناتوان و وابسته مي‌کند، يک نوع وابستگي رواني هم در او به وجود مي‌آورد که حتي در مواقعي که از نظر جسمي‌هيچ گونه مشکلي ندارد و نياز جسماني ندارد هوس و ميل به مصرف مواد مخدر در او مي‌تواند دليلي بر شروع مجدد مصرف شود و اينجاست که نياز بيمار به درمان هاي رواني کاملاً احساس مي‌شود، در حال حاضر مراکز ترک اعتياد براي رهايي از مشکلات روحي رواني بيمار معتاد از روش هاي روان درماني فردي، گروه درماني، کلاس هاي آموزشي ،جلسات na، جانشين سازي ، فعاليت هاي مناسب و تکنيک هاي آرام سازي جسمي‌– رواني استفاده مي‌کنند .

آيا خانواده و محيط بيمار در درمان اعتياد نقش دارند؟

ايجاد انگيزه در خانواده و همراهان بيمار و اين که خانواده چه نقش مهمي‌در درمان بيمار معتاد دارد، يکي از دلايل مهم درمان اعتياد است. پس از سم زدايي جسمي‌، بيماران احتياج به حمايت هاي بسيار مناسب و همه جانبه خانواده دارند که اين حمايت شامل حمايت رواني و برخورد درست و مناسب با بيمار مي‌باشد. من زماني که درمان را شروع کردم، با ايمان خانواده ام، مخصوصا همسرم به اين باور رسيدم که باعث شد، ترک کنم. درحقيقت اعتياد فقط يک بيماري عصبي – رواني مي‌باشد که احتياج به درماني طولاني مدت دارد، کوچکترين حرکت اشتباه در مسير درمان مي‌تواند باعث شکست و بازگشت مجدد بيماري شود.

بهترين راه درمان اعتياد به مواد مخدر کدام است؟

جهت درمان بيمار مهمترين مرحله ، تحقيق خانواده و بيمار در جهت يافتن بهترين و موفق ترين مراکز درماني مي‌باشد که مسلماً براي اين منظور بايد به مراکز مختلف مراجعه کرد و با سيستم درماني ، آشنايي کامل ايجاد شود به طوري که با تماس مستقيم با بيماران درمان شده ، نظارت بر فعاليت هاي درماني مرکز ترک اعتياد و ميزان حمايت از آنان مي‌توان تا حدود زيادي نسبت به ميزان موفقيت،کمک زيادي کرد. بيمار بايد با حمايت هاي کامل خانواده ، مرکز ترک اعتياد و اطرافيان و با اميد به روزي که مانند بقيه آدم هاي اطرافش زندگي سالمي‌را شروع کند، دوباره متولد شود.

چه کساني به شما کمک کردند تا امروز فردي سالم در بين افراد جامعه باشيد؟

 توکل به خداوند منان اولين گام به سوي رهايي من بود و بعد دوستاني که هيچ وقت فراموششان نخواهم کرد و جاي تقدير و تشکر را دارند، جناب دکتر رضا اصغري شيخي و دکتر جلال اسماعيلي و اميدوارم دوستان زيادي را به جمع ما بيافزايند.